Darłowo – zamek książąt pomorskich

Historia

   W 1352 roku teren wyspy na Wieprzu i Kanale Młyńskim w Darłowie zakupił książę słupski Bogusław V. Wkrótce potem przystąpiono do wznoszenia ceglanego zamku. Dzieło Bogusława V było obiektem tak reprezentacyjnym, że już w roku 1372 roku odbył się w jego murach zjazd książąt pomorskich.  W latach 1449-1459 zamek został przebudowany przez Eryka Pomorskiego na wzór wcześniejszej siedziby księcia, zamku Kronborg. Małe rozmiary dziedzińca były prawdopodobnie przyczyną dokonania przez księcia Bogusława X kolejnej rozbudowy zamku. Był on jednak wciąż za mały dla rosnących potrzeb dworu książęcego. Inicjatorem kolejnej rozbudowy, znacznie zmieniającej sylwetkę zamku był w I połowie XVI wieku książę Barnim XI. W 1622 roku książę Bogusław XIV przekazał zamek Danii, a w 1773 król Danii Chrystian VII Oldenburg przekazał zamek królowi Prus Fryderykowi II Wielkiemu. W XIX wieku część podupadłej warowni adoptowano na więzienie. Ostatecznie w okresie międzywojnia zamek wyremontowano i przekształcono w muzeum.

Architektura

   Pierwszy zamek wzniesiono na planie kwadratu o wymiarach 31×35 metrów. Wiodły do niego dwie bramy: jedna w wysokiej, 23 metrowej, trójpiętrowej wieży wysuniętej przed kurtynę i zaopatrzonej w przedbramie, oraz druga, prowadząca do miasta, która miała podwójny przelot dla pieszych i jezdnych. Wznosiła się nad nią nadwieszana bartyzana. Wieża południowa miała chronić zamek, miasto i port przed niespodziewanym atakiem z zewnątrz. Znajdowała się w niej pierwotnie kaplica na pierwszym piętrze, pomieszczenia straży na drugim i książęcy skarbiec na trzecim piętrze. Zabudowa wewnętrzna składała się z kilku budynków dostawionych do murów wzdłuż wschodniej i południowej kurtyny. Po wschodniej stronie bramy północnej wybudowano trzypiętrowy budynek mieszkalny dla załogi, połączony w parterze z dużą, czteroprzęsłową salą, która pełniła rolę sali rycerskiej. W narożniku południowo-wschodnim posadowiono dwupiętrowy budynek mieszkalny, zwany w źródłach „łącznikiem” (Zwischenbau). Był on prawdopodobnie przeznaczony dla zarządcy książęcego. Do wieży przylegało dwutraktowe skrzydło południowe, największy i najważniejszy wówczas budynek. Mieścił on na parterze salę reprezentacyjną, w której koncentrowało się życie zamku, a na piętrach pomieszczenia mieszkalne rodziny książęcej. Komunikację zapewniały schody biegnące w grubości muru obwodowego. Zamek otrzymał w pierwszej fazie skromny wystrój zewnętrzny. Ograniczał się on do dekoracyjnych blend i fryzów nad bramami. Mury obwodowe o wysokości około 15 metrów miały jedynie strzelnice na wysokości ganku obronnego. Od południa do zamku przylegało drewniano-ziemne przedzamcze z murowaną bramą wiodącą na wyspę.
   XV-wieczny etap rozbudowy Eryka I wzbogacił wystrój i program budowli. Oprócz nakrycia sklepieniem gwiaździstym reprezentacyjnej sali rycerskiej, wzniósł on przyległe do murów dwukondygnacyjne skrzydło zachodnie. W tym czasie powstał też zewnętrzny mur obwodowy. Około 1480 roku za księcia Bogusława X, rozebrano wybudowane przez Eryka skrzydło zachodnie, a od zewnątrz, na całej długości zachodniego muru obwodowego dostawiono nowe, trzykondygnacyjne skrzydło tzw. wieprzańskie (faza III rozbudowy). Było to odtąd reprezentacyjne skrzydło mieszkalne, mieściło ono na parterze pomieszczenia gospodarcze, a na pierwszym i drugim piętrze apartamenty dworskie. Aby zwiększyć wymiary dziedzińca, książę rozebrał także wewnętrzny trakt skrzydła południowego, które straciło na znaczeniu, stając się siedzibą zarządcy zamku i załogi rycerskiej.
   W czwartej fazie rozbudowy w XVI wieku, książę Barnim XI podwyższył skrzydło wschodnie o dwie kondygnacje, zburzył budynki na północnej stronie, wznosząc na ich miejsce wieżową klatkę schodową i wzniósł nowy budynek bramny na planie prostokąta. Salę rycerską przedłużono o jedno przęsło w kierunku północnym, a wieża uległa podwyższeniu o dwie kondygnacje użytkowo-obronne, osiągając 26 metrów wysokości.

Stan obecny

   W odrestaurowanym zamku książąt pomorskich można dziś zwiedzić wysoką wieżę, wystawę ptaków, wystawę morską z wieloma wystawami tematycznymi, zabytkowe meble, narzędzia tortur, oraz kolekcję sztuki wschodniej. Terminy i godziny otwarcia zamku zobaczyć można na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa zamekdarlowo.pl, Historia zamku.