Dąbrówno – zamek i miejskie mury obronne

Historia

    Dąbrówno czyli dawny Gilgenburg, założone zostało przez Zakon Krzyżacki w 1326 roku na przesmyku pomiędzy dwoma jeziorami: Dąbrową Małą i Wielką. Pierwotna nazwa brzmiała Ilienburg i prawdopodobnie wywodziła się od pruskiego słowa ilgis, które oznaczało “długi”. Zapewne nawiązywało to do długich jezior i wąskiego pasma ziemi pomiędzy nimi, na którym ulokowano osadę. Szybki rozwój miasta, leżącego na szlaku handlowym pomiędzy Mazowszem a Bałtykiem, zaowocował około połowy XIV wieku budową murów obronnych. Nie uchroniły one jednak mieszczan przed udanym szturmem wojsk polskich pod dowództwem Władysława Jagiełły w 1410 roku. Zdobyto także drewniany gródek będący siedzibą krzyżackiego wójta. Ku przestrodze innych miasto zostało doszczętnie ograbione i zniszczone.
   Po tych wydarzeniach Krzyżacy wznieśli nowy murowany zamek przylegający do miasta od północy. W wyniku postanowień drugiego pokoju toruńskiego z 1466 roku, Dąbrówno pozostało przy zakonie krzyżackim. Z powodu ciężkiej sytuacji finansowej i niemożności opłacenia żołdu, w 1475 roku zakon oddał zamek i miasto w zastaw rycerzowi Georgowi von Loeben, dowódcy wojsk zaciężnych. Po paru latach, w 1488 roku Georg przekazał go Polakowi Mikołajowi Wilko, a następnie miasto wróciło w ręce zakonu. Po sekularyzacji zakonu krzyżackiego w Dąbrównie utworzono starostwo. Od drugiej połowy XVII wieku urząd ten dzierżyli Finckensteinowie, którzy w XVII stuleciu przebudowali zamek w nowożytną, wygodną rezydencję. Na początku XX wieku budowla była już zaniedbana, a całkowitą destrukcję miastu i zamkowi przyniosła druga wojna światowa.

Architektura

    Zamek krzyżacki wzniesiono w północnym narożniku miasta, nieopodal rzeki przedzielającej przesmyk. Było to proste założenie na planie kwadratu o wymiarach 25×25 metrów. Składał się domu mieszkalnego o wymiarach 13,8×25,8 i muru obronnego tworzącego mały dziedziniec. Wjazd do zamku prowadził przez ryzalit bramny. Przynajmniej w jednym narożniku (północnym) posiadał wysuniętą, otwartą od strony wewnętrznej basztę, podobną do umieszczonej na niewielkim zamku w Bezławkach. Zamek z czasem sprzężono z obwarowaniami miejskimi, jego wieża bramna stała się wówczas bramą miejską, zwaną Kowalską lub Niemiecką. Ufortyfikowane przedzamcze umieszczone było poza murami miejskimi po stronie północno – wschodniej, nad samym brzegiem jeziora.

Stan obecny

    Mury miejskie Dąbrówna zachowały się na dość dużej długości, lecz jedynie do wysokości fundamentów. Najlepiej zachowanym elementem jest tzw. Wieża Dzwonów. Swoją nazwę zawdzięcza przebudowaniu w XVII wieku na kościelną dzwonnicę. Z murowanego zamku wójtowskiego pozostały jedynie relikty fundamentów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Garniec M., Garniec-Jackiewicz M.,  Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach, Olsztyn 2006.

Jedna odpowiedź do “Dąbrówno – zamek i miejskie mury obronne”

  1. Ww. miasteczko w wyniku działań wojennych roku 1945 zostało strasznie zniczone, gmina bardzo biedna, wszystko zatrzymało się po okresie transformacji ale i tak ma swój klimat.

Możliwość komentowania jest wyłączona.