Ciechanów – kościół Narodzenia NMP

Historia

   Kościół wybudowany został w pierwszej ćwierci XVI wieku. Nieco wcześniej, pod koniec XV wieku powstać już mogło z fundacji książąt mazowieckich prezbiterium i zakrystia. Konsekracji budynku dokonano w 1551 roku. Doznał on uszkodzeń w czasie wojen szwedzkich w 1657 roku oraz na początku XVIII wieku. W 1807 roku świątynię zajęły wojska napoleońskie i przekształciły w piekarnię. Spaleniu uległo wówczas całe wyposażenie wnętrza. Remonty kościoła przeprowadzono w XIX, gdy przekształcono kaplicę południową w stylistyce neogotyckiej oraz na początku XX wieku kiedy to założono wewnątrz sklepienia gwiaździste, przebudowano południową kaplicę, dodano wieżyczkę mieszczącą schody oraz nową zakrystię i kruchtę.

Architektura

   Kościół powstał jako budowla późnogotycka, orientowana, murowany z cegły o układzie trójnawowym, pseudobazylikowym. Pięcioprzęsłowa nawa główna została wysunięta na zachód przed czteroprzęsłowe nawy boczne. Prezbiterium wzniesiono niższe od nawy, zakończone na wschodzie prosto. Przystawiono do niego kaplicę na południu (być może dawny skarbiec), a na północy zakrystię ze skarbczykiem (pierwotnie piętrową). Do korpusu przy wschodnim przęśle przylegają kaplice, tworzące ramiona transeptu, natomiast od zachodu prostokątna kruchta. Fasadę zachodnią i prezbiterium zwieńczono trójkątnymi,  bogato zdobionymi ceglanymi, gotyckimi szczytami.

Stan obecny

   Kościół jest wspaniałym przykładem późnogotyckiej architektury Mazowsza. Pomimo wielokrotnych zniszczeń i przekształceń ocalało wiele z zabytkowej substancji, a zniszczone części (no. szczyt wschodni) odtworzono. Z oryginalnego wyposażenia zachowały się dwie kropielnice granitowe z XVI wieku oraz późnogotycka płyta nagrobna Stanisława Szczurzyńskiego z płaskorzeźbioną postacią rycerza w zbroi.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.
Kunkel R.M., Architektura gotycka na Mazowszu, Warszawa 2005.

Żabicki J., Leksykon zabytków architektury Mazowsza i Podlasia, Warszawa 2010.