Chudów – zamek

Historia

   Pierwszy drewniany zamek typu motte zbudowany został w Chudowie w pierwszej połowie XV wieku. Na jego miejscu w latach 30-tych XVI wieku Jan Gierałtowski z Saszowskich, postawił murowany zamek. Gierałtowscy władali Chudowem przez ponad sto lat, dopiero od XVII wieku właściciele zaczęli się często zmieniać. W 1657 roku zamek został złupiony przez wojska cesarskie, co doprowadziło do popadnięcia w ruinę. Odbudowy podjął się w 1840 roku Aleksander von Bally, porzucając obronny charakter założenia. Koniec funkcjonowania rezydencji przyniósł rok 1875 w którym w wyniku pożaru zamek uległ zagładzie. Ówczesny właściciel hrabia Schaffgotsch polecił częściowo rozebrać mury, by uczynić z zamku malowniczą ruinę.

Architektura

   Zamek z XV wieku zbudowano na naturalnym wzniesieniu o średnicy około 30-40 metrów, usytuowanym na podmokłym i bagiennym terenie. Był to drewniany budynek lub wieża o długości boków wynoszącej 9 metrów. Do jej południowo – zachodniego narożnika dostawiony był niewielki, także drewniany budynek gospodarczy. W jego wnętrzu odkryto pozostałości drewnianej podłogi. Wieżę w odległości około 2,5 metra otaczała palisada z okrąglaków o średnicy około 20 cm, wbitych w odstępach od 0,6 do 1 metra. Prócz tego wewnętrzną krawędź fosy wzmacniała faszyna, a trzy odkryte w fosie legary sugerują funkcjonowanie drewnianej kładki lub mostu.
   Zamek z XVI wieku był dwukondygnacyjnym założeniem na planie kwadratu z wieżą bramną od zachodu. Wewnątrz znajdował się dziedziniec z krytymi krużgankami i studnią. Na pierwszym piętrze mieściły się cztery pokoje mieszkalne i dwie izby dla służby. Wyżej znajdowała się jadalnia, sześć pomieszczeń mieszkalnych i trzy inne sale. Dziedziniec osłonięty był murem kurtynowym, jego grubość dochodziła do 1,65 metra. Kilkupiętrowa wieża, zbudowana na rzucie kwadratu, włączona była w obwód murów zamkowych.  Na pierwszym piętrze drzwi flankowały dwa otwory strzelnicze. Na wyższych piętrach znajdowały się większe okna. Na drugim piętrze znajdowała się kaplica zamkowa. Wieżę prawdopodobnie wieńczyły drewniane hurdycje wsparte na kroksztynach po których pozostały otwory w ścianach.

Stan obecny

   W roku 1995 roku opiekę nad zabytkiem przejęła Fundacja „Zamek Chudów”. Zaczęto prowadzić prace rekonstrukcyjne i wykopaliskowe. Odbudowano i zadaszono zamkową wieżę, podniesiono mury wokół dziedzińca i odnowiono bramy. W zamku obecnie mieści się małe muzeum, organizowane są plenerowe imprezy kulturalno-oświatowe, inscenizacje historyczne, zloty, koncerty i jarmarki średniowieczne. Zarówno rekonstrukcja budowli, podjęte badania oraz wykorzystanie budowli są przykładem profesjonalnego i prawidłowego podejścia do kwestii ochrony zabytków, szczególnie w porównaniu z innymi pseudorekonstrukcjami, nie mającymi nic wspólnego z historią, jakie możemy obecnie zaobserwować w Polsce.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Chorowska M., Rezydencje średniowieczne na Śląsku, Wrocław 2003.
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Nowakowski D., Śląskie obiekty typu motte, Wrocław 2017.