Chojnice – bazylika Ścięcia św Jana

Historia

   Gotycki kościół św Jana wybudowano w Chojnicach w latach 1340 – 1360 za panowania zakonu krzyżackiego. Jego budowa rozpoczęła się od prac przy prezbiterium i wieży, a zakończyła około wzniesieniem korpusu nawowego. Na przełomie XV i XVI wieku została jeszcze podwyższona wieża. W roku 1466 patronat nad kościołem objął król Kazimierz Jagiellończyk. Od tej pory królowie polscy przedstawiali kandydatów na wakujące probostwo chojnickie. W latach 1555 – 1616 znajdował się w rękach luteran. Po odzyskaniu kościoła przez katolików dobudowano trzy kaplice: św. Anny, św. Marii Magdaleny oraz Najświętszej Marii Panny. Niestety kościół wiele razy był okradany i niszczony przez pożary, z których trzy były szczególnie dotkliwe – w latach 1657, 1733 i 1945 kiedy to zniszczone zostało całe wyposażenie wnętrza.

Architektura

   Jest to monumentalna, halowa, trójnawowa świątynia wzniesiona w stylu gotyku pomorskiego z czerwonej cegły, na podmurówce z głazów granitowych, z czworokątną wieżą od zachodu. Jej znaczne rozmiary wynoszą: długość 46,2 metry, a szerokość 19,6 metrów.  Składa się z trójnawowego korpusu o czterech przęsłach, z niskim i krótkim prezbiterium o szerokości nawy głównej, zamkniętym pięciobocznie. Od zachodu przylega potężna czworoboczna wieża z dwiema kruchtami po bokach. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia, a do nawy północnej kaplica Panny Marii z XV wieku.
   W fasadzie zachodniej znajduje się duża ostrołukowa wnęka, mieszcząca wejście do kościoła, ujęta smukłymi blendami i oknami krucht przywieżowych. Wyżej wieża rozczłonkowana jest blendami o łukach spłaszczonych w ośli grzbiet z przełomu XV/XVI wieku i nakryta dachem namiotowym. Korpus i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Elewacje zewnętrzne opięte są przyporami sięgającymi nasady łuków okien.
   Wnętrze nakryte zostało sklepieniami, w prezbiterium i nawie głównej gwiaździstymi, zaś w nawach bocznych krzyżowo-żebrowymi. Ich ściany ozdobiono polichromiami. Arkady międzynawowe są ostrołukowe, profilowane i wsparte na ośmiobocznych filarach.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Chojnice, kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela.