Bydgoszcz – katedra św Marcina i Mikołaja

Historia

    Pierwszy bydgoski kościół farny wzniesiono w 1364 roku, początkowo jako drewniany, następnie murowany. W 1409 roku został spalony przez Krzyżaków, a w 1425 roku zniszczony przez kolejny pożar. Odbudowa rozpoczęła się od prezbiterium, które częściowo zachowano ze starej świątyni. Postęp robót przy wznoszeniu dalszych elementów uzależniony był od dopływu funduszy, których nie mogli w całości zapewnić mieszczanie i okoliczna szlachta. Korzystne warunki do pozyskiwania środków na budowę fary zapewnił wybuch wojny trzynastoletniej w 1454 roku. Podczas jej trwania Bydgoszcz wielokrotnie gościła w swych murach króla Kazimierza Jagiellończyka, tłumy dostojników i rycerzy. Na dodatek w latach 1457–1475 urząd miejscowego starosty piastował Jan Kościelecki, jeden z większych potentatów finansowych ówczesnej Polski. W 1466 roku świątynia była już z grubsza ukończona, do 1502 roku prowadzono jedynie prace budowlane, polegające na wykończeniu wnętrz i upiększeniu kościoła.
    Na przełomie XV i XVI wieku podwyższono dachy, przekształcono szczyty, prezbiterium zasklepiono, a po południowej stronie kościoła dostawiono wieżę. W latach 1466–1617 do korpusu kościoła przybudowano również trzy kaplice boczne i rozbudowano gotycką zakrystię, przyległą do północnego muru prezbiterium. W 1650 roku wymurowano trzecią kondygnację wieży, wskutek czego osiągnęła ona obecną wysokość.
    Wiek XVIII-ty przyniósł postępującą dewastację i zaniedbanie budowli. W latach 1806-1813 kościół pełnił funkcję magazynu, najpierw na potrzeby wojsk francuskich, a następnie rosyjskich. Prace remontowe przeprowadzono w latach 1819-1830, przy czym rozebrano trzy kaplice znajdujące się w całkowitej ruinie. Kolejny gruntowny remont z lat 1922-1925  przyczynił się do powstania wewnątrz modernistycznej polichromii. W czasie II wojny światowej kościół został uszkodzony, lecz odbudowano go w latach 1945-1949.

Architektura

    Kościół parafialny św. Mikołaja i Marcina jest orientowaną, murowaną z cegły świątynią, wybudowaną w stylu późnego gotyku. Jej trójprzęsłowy, halowy korpus, wzniesiony na podstawie czworoboku, dzielą dwa rzędy ośmiobocznych kolumn. Po wschodniej stronie korpusu znajduje się trójprzęsłowe prezbiterium, trójbocznie zamknięte, z prostokątną zakrystią od północy. Do głównej bryły kościoła przylega od południa wieża, wzniesiona na planie czworoboku, u podnóża której znajduje się kruchta. Od zachodu natomiast przybudówka z przełomu XVI i XVII wieku z otwartym przedsionkiem w przyziemiu. Zachodni szczyt kościelnego korpusu przyjął formę schodkową, wypełnioną sześcioma strefami blend, wschodni zaś trójkątną, dzieloną sześcioma lizenami przechodzącymi w sterczyny. Prezbiterium kościoła zasklepiono sklepieniem sieciowym, a nawy gwiaździstym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego