Brześć Kujawski – kościół św Stanisława

Historia

   Kościół św Stanisława wzniesiony został w pierwszej połowie XIV wieku i prawdopodobnie w XV wieku powiększony. Spalony w latach 1556 i 1657, dzięki staraniom Tomasza Niemierzy, archidiakona włocławskiego został w 1710 roku odbudowany, nabierając częściowo cech barokowych. W 1806 roku świątynia został zamknięta z powodu zawalenia się sklepienia, a w 1812 roku pełniła funkcję magazynu dla wojsk francuskich. W latach 1819-1830 kościół został gruntownie odnowiony. Kolejną renowację, połączoną z regotyzacją, przeprowadzono w latach 1907-1909. W ramach tych prac przywrócono filary międzynawowe, nadając wnętrzu układ trójnawowy, zrekonstruowano sklepienia, zewnętrzne szczyty podniesiono do pierwotnej wysokości i nadano im formę neogotycką. Na bazie zachowanych arkad wybudowano dwie kaplice.

Architektura

   Usytuowany w południowej części miasta, kościół osiągnął formę gotyckiej budowli trójnawowej, halowej. Składał się z prostokątnego korpusu nawowego i dużo mniejszego, prostokątnego prezbiterium po wschodniej stronie. Od północy i południa umieszczono symetrycznie dwie kaplice. Na zewnątrz kościół opięty został dwuuskokowymi przyporami. Wejście do środka wiodło od strony zachodniej, poprzez portal z XIV wieku, ostrołukowy, wielouskokowy, z profilowanej, glazurowanej cegły. W nawach zastosowano sklepienia gwiaździ­ste, w prezbiterium natomiast sieciowe.

Stan obecny

   Kościół zachował pierwotna gotycką bryłę, zmodyfikowany został jednak w okresie nowożytnym, kiedy to między innymi wzniesiono neogotyckie szczyty oraz odtworzono filary międzynawowe i sklepienia. Wewnątrz kościoła warto zwrócić uwagę na pochodzącą z około 1520 roku późnogotycką płaskorzeźbę Pokłonu Trzech Króli.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa odznaka.kuj-pom.bydgoszcz.pttk.pl, Kościół p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Brześciu Kujawskim.
Strona internetowa zabytek.pl, Kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa.