Bolków – zamek

Historia

    Zamek wzniesiony został z inicjatywy Bolesława II Łysego w ostatniej ćwierci XIII wieku. Dalszą rozbudowę prowadził jego syn Bolko I Surowy, książę świdnicko – jaworski,  w związku z prowadzoną polityką utrzymania niezawisłości księstwa i ochrony przejść przez Sudety. Zamek pełnił także rolę skarbca książęcego. Wzniesiono wówczas obwód murów obronnych, wieżę i pierwsze budynki mieszkalne. W pierwszej połowie XIV wieku rozbudowa prowadzona była w okresie panowania książąt Bernarda oraz Bolka II. Doprowadziła ona do połączenia wcześniejszej zabudowy na dziedzińcu w jeden budynek mieszkalno-gospodarczy zwany dziś Domem Gotyckim. Rozbudowo także umocnienia bram oraz mury zewnętrzne zamku, dzięki czemu staje się on jedną z najsilniejszych warowni na terenie Śląska.
    W 1392 roku po bezpotomnej śmierci Bolka II, zamek przeszedł na własność królów czeskich. Nie został zdobyty w czasie wojen husyckich, choć miasto zostało splądrowane i spalone. W 1463 roku czeski król Jerzy z Podiebradów, osadził w Bolkowie rycerza Hansa von Tschirnhaus, który przekształcił zamek w rozbójnicze gniazdo terroryzujące okoliczne ziemie. Doprowadziło to do odwetowej zbrojnej wyprawy mieszczan wrocławskich i świdnickich w 1468 roku.
    Na początku XVI wieku zamek za sprawą króla Ferdynanda I został przekazany biskupstwu wrocławskiemu, co doprowadziło do jego gruntownej przebudowy w stylu renesansowym, a także rozbudowania systemu fortyfikacji i przystosowania ich do obrony artyleryjskiej. W XVII wieku podczas wojny trzydziestoletniej zamek został zajęty przez Szwedów, lecz po tym wydarzeniu utracił znaczenie militarne. Dlatego w 1703 roku sprzedany został cystersom z Krzeszowa, a po ich sekularyzacji stał się własnością państwa pruskiego. Od początku XIX wieku władze zezwoliły na rozbiórkę części murów, szczęśliwie przerwaną w XX wieku.

Architektura

   Wygląd zamku podyktowany był formą wierzchołka wydłużonego wzgórza na którym został wzniesiony. Jego centralną część zajmował zamek gotycki o długości około 80 metrów i powierzchni około 2350 m2.  W południowo – zachodniej części dziedzińca umieszczono wolno stojącą wieżę ostatecznej obrony zwaną głodową, o wysokości 25 metrów i 12-15 me­trach śred­ni­cy. Jest ona dziełem wyjątkowym w polskiej architekturze obronnej ze względu na ostrogę skierowaną w stronę największego zagrożenia. Dziób (ostroga) miał powodować ześlizgiwanie się pocisków po płaszczyznach wieży. Wnę­trze wieży posiadało czte­ry kon­dy­gna­cje: skle­pio­ne przyziemie,  pierw­sze pię­tro pierwot­nie przy­kry­te stro­pem, dru­gie piętro ze skle­pie­niem krzy­żo­wo­-że­bro­wym i od­kry­ty szczyt. Pierwotne wejście do wieży znajdowało się na poziomie pierwszego piętra, na wysokości 9 metrów. W przyziemiu znajdował się loch głodowy, do którego można było się dostać jedynie z góry z wysokości 10 metrów. Przemieszczanie pomiędzy kondygnacjami umożliwiały schody umieszczone wewnątrz grubego na 4,5 metra muru.
    Obok wieży znajdował się pierwotny przelot bramny, natomiast domy mieszkalne i zabudowę gospodarczą usytuowano wzdłuż południowo – wschodnich i północno – wschodnich murów obwodowych. Naj­star­szy budynek umieszczony był przy kur­ty­nie pół­noc­no­-w­schod­niej i li­czył trzy kon­dy­gna­cje. Jego par­ter i pię­tro o wy­mia­rach wnę­trza 20×6 me­trów nie po­sia­da­ły po­dzia­łów mu­ro­wa­nych, a nad par­te­rem roz­pię­ty był drew­nia­ny strop, drew­nia­ne by­ły też ścia­ny dzia­ło­we. Wejście do budynku prowadziło bez­po­śred­nio z dzie­dziń­ca: na par­terze znajdowało się jed­no cen­tral­ne wej­ście, na pię­trze dwa wej­ścia bocz­ne, zapewne po­łą­czo­ne drew­nia­nym gan­kiem.
    Kolejne budynki umieszczony były wzdłuż kurtyny południowej. Najstarszy, być może pierwotnie o charakterze wieżowym, znajdował się po południowo – zachodniej stronie, tuż obok wieży głodowej. Kolejne były dobudowywane w ciągu XIV wieku do jego północno – wschodniej ściany, tworząc ostatecznie zwar­ty ciąg za­bu­do­wy o trzech budynkach, bie­gną­cych wzdłuż południowych mu­rów obron­nych.
    W XIV wieku miała miejsce przebudowa i umocnienie nowej bramy w postaci wysuniętego na wschód przedbramia. Po XVI wiecznych rozbudowach zamek otaczały już cztery dziedzińce z zabudową i wieżami bastejowymi. Pozostałościami tych modernizacji są także attyki w “jaskółczy ogon”. Po północnej stronie powstał także budynek mieszkalny zwany Domem Niewiast, połączony krużgankiem z istniejącymi wcześniej zabudowaniami. Zamek sprzężony był z fortyfikacjami miejskimi.

Stan obecny

    Zamek zachował się w formie okazałej trwałej ruiny z wyróżniającą się wieżą głodową i renesansowym budynkiem mieszkalnym (tzw. Dom Niewiast). Dobrze zachował się także układ murów obronnych i ciąg gotyckich budynków mieszkalnych, niestety już bez podziałów wewnętrznych. Na zamku mieści się muzeum z m.in. wystawą “Budownictwo Obronne Księstwa Świdnicko-Jaworskiego” prezentującą makiety kilku twierdz. Godziny otwarcia w sezonie od 1 maja do 30 września poniedziałek: 9:00 – 15:30; wtorek–piątek: 9:00 – 16:30; sobota-niedziela: 9:00 – 17:30. Poza sezonem od 1 października do 30 kwietnia poniedziałek 9:00 – 15:30, wtorek–piątek: 9:00 – 15:30; sobota-niedziela: 9:00 – 15:30.

jeśli zwiedziłeś powyższy zabytek, oceń:

5.00 avg. rating (95% score) - 3 votes

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.