Biskupice Radłowskie – słup graniczny

Historia

Wieś Biskupice powstała na dobrach należących do biskupów krakowskich, podobnie jak pobliskie wsie Zabawa i Zdrochec. Powstały one około roku 1241, kiedy to biskup krakowski Wiesław z Kościelca pozwolił swoim braciom na założenie w radłowskich lasach dwóch osad. Stało się to później powodem wielu zatargów granicznych, bowiem bracia i ich potomkowie zaczęli rościć sobie prawa do wszystkich lasów radłowskiego klucza biskupiego. Dopiero w 1450 roku kardynał Zbigniew Oleśnicki wzniósł słup graniczny i wydał odpowiedni akt dotyczący granicy z posiadłościami wsi Zabawy i Zdrochca.  Akt ten został podpisany przez Pawła z Taczowa, podkomorzego sandomierskiego i Jana Oleśnickiego wojewodę sandomierskiego, brata kardynała. W dokumencie tym wspomina się o usypaniu kopców granicznych i o wykonaniu nacięć na drzewach, by “raz na zawsze rozdzielić dobra Zabawów i Zdrocheckich od własności biskupa”. Słup graniczny ustawiono przy średniowiecznej drodze prowadzącej z Radłowa do Opatowa.

Architektura

Słup graniczny wykonano z wapnia pińczowskiego, o kształcie czworobocznego graniastosłupa, ze ściętymi narożnikami. Nakryto go kamiennym daszkiem z kulą pod którą na szerszych ścianach w prostokątnych płaszczyznach są cztery płaskorzeźby. Na ścianie frontowej znajduje się krucyfiks, a na dwóch bocznych postać kobiety w aureoli, zapewne Matki Boskiej i św. Jana, zaś na ścianie tylnej kartusz z herbem Zbigniewa Oleśnickiego. Pod krzyżem umieszczono napis wyryty minuskułą gotycką: “Ten znak posiadłości duchowne rozdziela i pańskie. 1450 rok 4 maj. Na prawo daję duchowieństwu, na lewo przyznaję panom”.

Stan obecny

Słup graniczny w Biskupicach Radłowskich, obok słupa drogowego z Konina, jest najstarszym i najlepiej zachowanym zabytkiem tego rodzaju w Polsce.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.

Strona internetowa gminaradlow.pl, Historia i zabytki.