Bejsce – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół św Mikołaja w Bejscach wzniesiono w drugiej połowie XIV wieku z fundacji ówczesnego dziedzica wsi Ostasza. Druga faza budowy nastąpiła około 1400 roku po zmianie warsztatu muratorów. W XVI wieku Firlejowie, ówcześni właściciele majątku, zamienili na kalwiński zbór, lecz z początkiem XVII wieku zwrócili budowlę katolikom. Na przełomie XVI i XVII do świątyni została dobudowana renesansowa kaplica przez Tomasza Nikiela z Pińczowa, związanego z warsztatem Santi Gucciego. Wzorował się on na Kaplicy Jagiellońskiej na Wawelu. W XIX stuleciu kościół był restaurowany, między innymi przesklepiono wtedy ponownie nawę oraz dokonano wymiany niektórych zniszczonych detali architektonicznych.

Architektura

   Gotycki kościół otrzymał pojedynczą, czteroprzęsłową nawę na planie prostokąta oraz niższe i węższe, zakończone na wschodzie wielobocznie prezbiterium do którego od północy dostawiono trójprzęsłową zakrystię zamkniętą dwubocznie na wschodzie. Elewacje budowli przepruto ostrołukowymi i wąskimi oknami z gotyckimi maswerkami, umieszczonymi między przyporami wzmacniającymi z każdej strony ściany budowli. Okna rozglifiono na zewnątrz, a ich ościeża zostały wyłożone kamiennymi płytami. Zarówno we wschodniej ścianie prezbiterium jak i w zachodniej ścianie nawy umieszczono niewielkie okulusy, a przy korpusie od północy do przypory dostawiono czworoboczną wieżyczkę schodową prowadzącą na poddasze. Do wnętrza kościoła wiódł ostrołukowy portal osadzony w fasadzie zachodniej. Kolejny ostrołuczny portal prowadził z prezbiterium do zakrystii, trzeci zaś z nawy na schody w wieżyczce. Wnętrza prezbiterium i zakrystii nakryto gotyckimi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi oraz sześcio i pięciodzielnymi w przęsłach wschodnich zamknięć. Żebra sklepienne spięto rzeźbionymi zwornikami oraz osadzono na wspornikach z ornamentacją maswerkowo-roślinną.

Stan obecny

   Kościół zachował pierwotną, gotycką bryłę, nieco tylko przysłoniętą na północy nowożytną kaplicą Firlejów. Pod koniec XIX wieku zasklepiona została nawa, pierwotnie kryta jedynie drewnianym stropem, wymieniono też część podniszczonych detali architektonicznych. Wewnątrz kościoła zachowały się cenne gotyckie freski z około 1380 roku na ścianie prezbiterium i alabastrowa chrzcielnica z XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Bejsce, kościół św. Mikołaja.