Krasiczyn – zamek

Historia

   Powstanie pierwszej budowli obronnej w Krasiczynie łączone jest z Jakubem z Siecina herbu Rogala, protoplastą Krasickich, którzy przybyli na okoliczne ziemie pod koniec XV wieku z ziemi dobrzyńskiej. Początkowo ubogi, należący do szlachty zagrodowej Jakub, około 1540 roku ożenił się z bogatą Barbarą z rodziny Orzechowskich i dzięki temu stał się właścicielem czternastu wsi, pośród których były między innymi Śliwnica i Krasice. Od tej ostatniej potomkowie Jakuba przybrali nazwisko Krasickich, natomiast na gruntach Śliwnicy Jakub wzniósł rodowy zamek.
   Rozbudowę skromnego początkowo zamku prowadził pod koniec XVI wieku syn Jakuba, Stanisław Krasicki. Sprawował on urząd kasztelana przemyskiego, cieszył się również względami kolejnych królów począwszy od Zygmunta Augusta. Zdobył sławę w wojnach z Tatarami i Moskwą, za co otrzymał urząd oboźnego koronnego i cztery starostwa. Dochody z nich oraz z własnych dóbr umożliwiły mu znaczącą rozbudowę rodowej siedziby.
   Kolejnym właścicielem Krasiczyna był Marcin Krasicki, który powiększył i przekształcił surowy zamek w manierystyczną rezydencję. Wzniósł on nowe skrzydło mieszkalne, oraz podwyższył mury i baszty nadając im nazwy nawiązujące do czterech szczebli władzy: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka. W następnych latach zamek trafił w ręce wojewody lubelskiego Jana Tarły, który był stronnikiem króla Augusta II, co spowodowało, że w roku 1726 Krasiczyn został najechany przez wojska rosyjskie i Kozaków. Zamek został poważnie zniszczony i obrabowany. Od 1834 roku należał do Sapiehów, którzy w XIX wieku przeprowadzili jego remont i częściową odbudowę.

Architektura

   Pierwszą ufortyfikowaną siedzibę tworzył budynek bramny i drewniano – ziemne umocnienia na rzucie czworoboku. Budynek stał w obwodzie ziemnych wałów, zwieńczonych jakąś formą palisady bądź częstokołu i poprzedzonych fosą. Wzniesiony był z łamanego kamienia i oblicowany cegłą. Jego wymiary w planie wynosiły 9,7 x 13,2 metra, a grubość ścian wahała się od 1,4 do 1,8 metra. W jego przyziemiu mieścił się pokryty sklepieniem kolebkowym korytarz przejazdowy, a na piętrze pomieszczenie, zapewne o funkcji mieszkalnej. Komunikacja pionowa odbywała się na pomocą umieszczonych w grubości muru schodów. Wjazd do budynku zabezpieczał zwodzony most.
   W końcu XVI wieku zbudowano rezydencję na rzucie zbliżonym do kwadratu, z dużym dziedzińcem otoczonym obwodem murów, czterema basztami w narożach i domem przy północnej kurtynie, sąsiadującym z bramą wjazdową. Mury wyposażono w strzelnice oraz ganki dla obrońców, a zamek otoczono fosą i wałem ziemnym. Baszty miały bardzo zróżnicowane średnice, były dwupiętrowe, a więc jedynie nieco wyższe od murów obronnych i zapewne zwieńczone dachami stożkowymi. Wszystkie otwory baszt wschodnich (później zwanych Królewską i Szlachecką) oraz otwory w przyziemiu wież zachodnich (późniejsza baszta Boska i Papieska) przystosowane były do użycia dział. Ponadto baszty zachodnie pełniły także funkcje mieszkalne.

Stan obecny

   Obecny wygląd wyremontowanego i odnowionego zamku w Krasiczynie jest przykładem stylu renesansowo-manierystycznego. Pełni on funkcje hotelowe, rekreacyjne i konferencyjne. Ceny i godziny zwiedzania sprawdzić można na oficjalne stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Frazik J.T., Zamek w Krasiczynie, Przemyśl 1971.

Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.