Janowiec – zamek

Historia

Budowę zamku rozpoczął w 1508 roku starosta kazimierski Mikołaj Firlej. Kontynuował ją jego syn, wojewoda ruski Piotr Firlej. W końcu XVI wieku zamek przeszedł w ręce Tarłów herbu Topór i dzięki ich staraniom został znacznie rozbudowany. Ostateczny kształt uzyskał w drugiej połowie XVII wieku, w okresie gdy należał do Lubomirskich, którzy odbudowali go po zniszczeniach zadanych przez Szwedów. Niestety w 1783 roku Jerzy Marcin Lubomirski przegrał zamek w karty, a kolejni właściciele nie byli w stanie go utrzymać. Od początku XIX wieku niezamieszkana rezydencja zaczęła popadać w ruinę.

Architektura

Wydłużony plan zamku dostosowany został do topografii wzgórza. Z pierwotnego założenia pochodzą budowle znajdujące się we wschodniej części: budynek bramny z basteją, wieża mieszkalna, tzw. ryzalit w elewacji południowej, fragmenty muru wschodniego i zachodniego. Za najwcześniejsze urządzenie obronne należy jednak uznać basztę wzniesioną w południowo – wschodnim narożniku zamku, którą przebudowano w pierwszej połowie XVII wieku na wieżę pałacową. Pałac ten wybudowany w latach 1577-1585 przez Santi Gucciego wypełniał południową kurtynę, był piętrowy, z ciągiem pięciu sal na reprezentacyjnej drugiej kondygnacji. Od strony dziedzińca znajdował się krużganek, ze schodami prowadzącymi na piętro. Na przełomie XVI i XVII wieku wzniesiono cylindryczną wieżę w narożniku południowo – wschodnim, a na początku XVII stulecia drugi, zachodni dziedziniec.

Stan obecny

Zamek znajduje się w stanie trwałej ruiny, choć z wolna prowadzone są prace mające przywrócić mu część dawnego wyglądu. Zrekonstruowano krużganki we wschodniej części dziedzińca, pałac północny i apartament zachodni połączony z cylindryczną wieżą, która również została odrestaurowana. Obecnie mieści się tam niewielki hotel i muzeum z ekspozycją o historii Janowca i jego dawnych właścicieli.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.